“མི་རབས་གསར་པའི་སྙིང་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ལྡིང་།”གི་ཁ་སྐོང་འགའ།(༢)

རྩོམ་པ་པོ་པད་མ་འབུམ།
ཡིག་སྒྱུར་བ། སྐལ་བཟང་ཉི་མ།

ཞུ་དག་པ། པད་མ་འབུམ།

རྒྱ་གར་གྱིས་གཙོས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བོད་པ་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་ངག་ཐོག་དང་ཡིག་ཐོག་གཉིས་ཀ་ནས་ “རང་མོས་” ཞེས་པ་ནི་མཐོང་ཐོས་ཧ་ཅང་དཀོན་པའི་མིང་ཞིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་ “རང་མོས་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས།”ཞེས་པ་དེ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པར་མ་གྱུར་པ་རེད། གལ་སྲིད་སྙན་ངག་རྩོམ་ལུགས་གསར་པ་འདི་བོད་ཡུལ་དུ་མ་དར་བའི་སྔོན་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་དར་ཡོད་ན་”རང་མོས་”ཞེས་པ་འདི་དེའི་འབོད་མིང་གི་ཆ་ཤས་སུ་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡི་རྒྱུ་རེད་སྙམ།

“རང་མོས་སྙན་ངག”ཕུད་ནས་”སྙན་ངག་གསར་པ་”ཟེར་བ་དང་”དེང་རབས་སྙན་ངག”ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་གཉིས་ཅུང་ཙམ་རྒྱུགས་ཆེ། “སྙན་ངག་གསར་པ”ནི་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྙན་ངག་གི་ལྟ་གྲུབ་དང་འབོད་སྟངས་ཀྱི་ཤན་མ་ཞུགས་པར། བོད་རང་གིས་གསར་རྙིང་གི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་འབོད་མིང་ཙམ་ཡིན། མ་འོངས་པར་སྙན་ངག་རྩོམ་ལུས་གསར་པ་གཞན་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡང་འབོད་སྟངས་དེ་སྐྱར་ཟློས་བྱེད་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། འདི་ནི་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྙན་ངག་རྩོམ་ལུགས་གསར་པ་གཅིག་པོ་ལ་དབང་མི་འོས་པའི་འབོད་མིང་ཞིག་ཡིན།

གཉིས། བོད་པ་གྲྭ་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱིས་བྲིས་པའི་སྙན་ངག

ངས་མི་རབས་གསར་པའི་སྙིང་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ལྡིང་བྲིས་ཚུན་ལ་བུད་མེད་དང་སེར་མོ་པའི་སྙན་ངག་གསར་པ་སྤེལ་མཁན་གྱི་གྲངས་ཀ་མང་འཕེལ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་པའི་སྡེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུའི་སྔོན་ལ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་ཁྲོད་དུ་མདོ་མཁར་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་(༡༦༩༧_༡༧༦༣)དང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་(b.༡༩༡༣)ལྟ་བུ་རྩོམ་པ་པོ་སྐྱ་བོ་འགའ་རེ་བྱུང་ན་ཡང་། རྩོམ་པ་པོ་བྱིངས་གྲྭ་པའམ་ཆོས་པ་ཡིན། ལོ་རབས་བདུན་ཅུའི་སྔོན་ལ་ང་ཚོ་བོད་ལ་སྐྱ་བོའི་རྩོམ་པ་པོའི་སྡེ་ཞིག་གྲུབ་མེད་ཅེས་ན་ཆོག ཡིན་ན་ཡང་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ “ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་”སྤེལ་ནས་ལོ་ཤས་ཀྱི་ནང་ལ་བོད་པའི་རང་མོས་སྙན་ངག་གི་སྡེ་སྡེ་ཆེན་ཞིག་བྱུང་བའི་ཐོག་མའི་དུས་སུ་གྲྭ་པའམ་ཆོས་པའི་སྙན་ངག་མཁན་མཐོང་རྒྱུ་མེད། དེ་དུས་གྲྭ་པའི་ཁྲོད་ན་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་འབྲི་མཁན་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སླར་གསོ་ནུས་པ་ཐོན་མཁན་མཁས་པ་རྒན་པ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་(༡༩༡༠-༨༥)དང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་(༡༩༢༣།༤-༩༣)། འཇིགས་མེད་ཐེག་མཆོག་ལྟ་བུ་ཉུང་ཤས་ཤིག་བྱུང་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་གིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩོམ་ལུགས་ལྟར་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་བྲིས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་རང་མོས་སྙན་ངག་བྲིས་མེད། དོར་ཞི་སྤྲུལ་སྐུ་གདོང་དྲུག་སྙེམས་པའི་བློ་ལྡན་ལགས་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་རེ་ཟུང་གིས་རང་མོས་སྙན་ངག་ལ་བོད་རང་གི་རྩོམ་ལུགས་རྣལ་མ་མིན་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱང་གནང་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་དུས་རབས་གོང་མའི་ནང་ལ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་བ་འགོ་རྩོམ་པའི་སྐབས་ལ། གོང་གསལ་གྱི་མཁས་པ་དེ་ཚོ་འགའ་རེ་མ་གཏོགས་སེར་མོ་བའམ་ཆོས་པའི་རྩོམ་པ་པོའི་གྲངས་ཀ་ཧ་ཅང་ཉུང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ལ་སེར་མོ་བའི་རྩོམ་པ་པོའི་སྡེ་ལ་དུས་སྐབས་འདི་ལྟ་བུའི་ཁུ་སིམ་པོའི་དུས་སྐབས་ཤིག་བྱུང་བ་མཐོང་དཀའ།

སྐབས་དེའི་ཁུ་སིམ་པོ་ནི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་ལས་ཡུན་རིང་གི་མིན། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁུ་སིམ་པའི་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་གང་ཞིག་ལས་ཀྱང་རྒོད་བག་ཅན་གྱི་སེར་མོ་བའི་རྩོམ་པ་པོའི་སྡེ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་སྟ་གོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དུས་སྐབས་འདིར་དགོན་པ་རྣམས་སུ་ཆོས་སྒོར་མ་ཞུགས་སྔོན་ལ་སློབ་གྲྭ་འགྲིམ་ནས་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་འཕེར་བའི་གྲྭ་པ་གསར་པའི་མི་རབས་ཤིག་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་ལ། སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ལ་གློག་ཀླད་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། སྣང་ཚུལ་འདི་གཉིས་ནི་ལོ་རབས་དགུ་བཅུའི་ནང་ནས་སེར་མོ་བའི་སྙན་ངག་པ་གསར་པའི་སྡེ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེའི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ཡོད། སེར་མོ་བའི་རྩོམ་པ་པོའི་སྡེ་ཞིག་ཡང་སྐྱར་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་དོ་རའི་ནང་དུ་མངོན་པ་ན་དེའི་ཁྲོད་དུ་རང་མོས་སྙན་ངག་འབྲི་མཁན་སྐོར་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཁོང་ཚོ་སྐྱ་བོའི་སྡེ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་རང་མོས་སྙན་ངག་རྩོམ་འགོ་ཚུགས་པ་མ་ཟད། སྐྱ་བོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་སྙན་ངག་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་རྩོམ་རིག་གི་དུས་དེབ་ཀྱང་འདོན་འགོ་བརྩམས། ༢༠༠༨ ལོ་བར་དུ་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྙན་རྩོམ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་དུས་དེབ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པ་ལས་མང་པོ་ཞིག་དགོན་སྡེ་ཁག་ནས་བཏོན་འདུག ༢༠༠༨ ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དེ་དག་པར་འདེབས་ཀྱི་དོ་དམ་ཇེ་བཙན་ལ་བཏང་བའི་དུས་དེབ་དེ་རིགས་ཇེ་ཉུང་ལ་སོང་།

རང་མོས་སྙན་ངག་འབྲི་མཁན་གྱི་སེར་མོ་བའི་སྙན་ངག་མཁན་མང་འཕེལ་བྱུང་བ་ནི་མི་གྲངས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྙན་ངག་གི་ནང་དོན་གྱི་ཐད་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་། དོན་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་བརྗོད་གཞི་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་བྱུང་། དེ་ནི་སེར་མོ་བའི་སྙན་ངག་པ་འདི་དག་གིས་ཁོང་ཚོའི་སྔ་རབས་པ་ནང་བཞིན་མུ་མཐུད་ནས་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་སྐྱོ་གླུ་ལེན་མཚམས་བཞག་པ་དེ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་སྙན་རྩོམ་སྤེལ་སྐབས་ཆོས་པའི་སྨིགས་བསལ་གྱི་སེམས་ཁམས་ཀྱིས་སྙན་རྩོམ་སྤེལ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཐུན་མོང་གི་སེམས་ཁམས་ཀྱིས་སྙན་རྩོམ་སྤེལ་ཡོད། དེའི་དཔེ་མཚོན་གསལ་ཤོས་ཤིག་ནི་ཕོ་མོའི་འདོད་སྲེད་ཀྱི་སྐོར་དེ་ཡིན། ཁོང་ཚོའི་སྔོན་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་དང་དགག་བྱ། སྦ་བྱར་གྱུར་བའི་ཕོ་མོའི་འདོད་པ་དེ་ཁོང་ཚོས་འདི་ནི་མི་གཤིས་ངོ་མ་ཡིན་པར་འདོད།

དཔེར་ན། ལྷ་ཆབ་སྦྱིན་པས་(ཁོང་ད་ལྟ་བཙན་བྱོལ་དུ་བཞུགས་ཡོད།)སྤྱི་ལོ་༡༩༩༩ལོར་བླ་བྲང་དགོན་པ་ནས་བྲིས་པའི་ཁོའི་སྙན་ངག་<<ངས་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྔ་དྲོ་ཞིག་ལ་འདི་ལྟར་ལབ་>>ཅེས་པར་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད། “ཁྱོད་ཀྱིས་ལུས་ལ་ངུར་སྨུག་མནའ་བཟའ་མནབས་རུང་ ནང་སེམས་ན་ཡོད་པ་སྤྱང་ཀི་རེད་ རྒན་རབས་པ་ཚོས་རྒྱུན་དུ་དེ་ལྟར་གཤེ་རུང་ ངས་རང་གི་མི་གཤིས་ངོ་མ་འདི་བསྒྱུར་མི་འདོད་”ཅེས་བྲིས་ཡོད་ལ། ཁོ་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་ཕོ་མོའི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དེ་རྒན་རབས་པ་ཚོས་ནང་སེམས་ཀྱི་ “སྤྱང་ཀི”ལ་བརྩི་ན་ཡང་ཁོང་གིས་དེ་ནི་ “མི་གཤིས་ངོ་མ་”ལ་བརྩི། སྔོན་མ་ཡིན་ན་སེར་མོ་བ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རང་སེམས་ནི་རང་གནོངས་བྱེད་དགོས་པ་དང་གཞན་ལ་སྦ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་འདིར་རྩོམ་པ་པོས་ “ངས་རང་གི་མི་གཤིས་ངོ་མ་འདི་བསྒྱུར་མི་འདོད།”ཅེས་ཐ་ཚིག་བསྒྲགས་ཡོད།

དེང་སང་སྐྱ་སར་བབས་ཀྱང་། སྔོན་མ་སེར་མོ་བའི་སྐབས་ནས་སྙན་ངག་བྲིས་ནས་སྙན་གྲགས་རྒྱས་པའི་སྙན་ངག་པ་གཅན་རང་སད་ཀྱིས་ཁོང་ད་དུང་གྲྭ་པ་ཡིན་པའི་སྐབས་ལ་སྙན་རྩོམ་“ཆོས་འཛིན་དབང་མོ།”ཞེས་པའི་སྙན་རྩོམ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད་པ་ཁོང་གི་སྙན་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་དེབ་“ལང་ཚོའི་ཞབས་རྗེས་”ཟེར་བའི་ནང་ལ་བཀོད་ཡོད། སྙན་རྩོམ་དེའི་ནང་དུ་ཆོས་འཛིན་དབང་མོ་ཟེར་བའི་བཙུན་མ་ཞིག་གི་བཙུན་མའི་འཚོ་བ་ལ་སྙན་ངག་པའི་ཚོར་བ་བརྗོད་ཡོད། སྙན་རྩོམ་འདིའི་ཚན་པ་མཐའ་མ་དེ་འདི་ལྟར་མཇུག་བསྒྲིལ་ཡོད།

སྐོམ་གདུང་གི་རྨ་ཁ་རས་དམར་གྱིས་བཏུམ་ཆོག་ཀྱང་།
ལང་ཚོའི་རྨི་ལམ་བྲང་ནས་འབུར་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་སུ་ལའང་གསང་ཐབས་བྲལ།
ཆོས་འཛིན་དབང་མོ། གཟེབ་ཏུ་ཆུད་པའི་ཁུག་རྟ་དམར་ཆུང་མ།
གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འཆར་ཡན་ལས་འདས་པའི་བདེ་དྲོད་ཅིག་འདོད་ན།
གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་སྦྲང་རྩི་ལས་མངར་བའི་བརྩེ་དུངས་ཤིག་མཁོ་ན།
སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལྕགས་སྒྲོག་སྤོབས་པས་བཅད་ནས།
འཕུར་ཤོག
བརྩེ་མདངས་དང་སྦྲང་ཆར་ཤམ་ཤམ་འཇོ་བའི།
རང་དབང་གི་དབྱིངས་སུ་…..

མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་“ལང་ཚོའི་ཞབས་རྗེས།”ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་རྩོམ་པ་པོའི་སྙན་ངག་སྐོར་ཞིག་ཕོ་མོའི་འདོད་སྲེད་སྐོར་རྗོད་ཐལ་ཆེ་སྟེ་དཔེ་དེབ་འདིའི་ནང་ལ་མ་བཏོན་སྐབས་རྩོམ་པ་པོས་བློ་ཕམ་དང་བཅས་དཔེ་དེབ་དེའི་མཇུག་གཏམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བྲིས་པའི་མཇུག་གི་གཏམ་ཞེས་པའི་ནང་དུ་འདི་ལྟར་བརྗོད་ཡོད། “ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་ཐེངས་འདིར་ངའི་སྙན་ངག་གསར་བ་སྐོར་ཞིག་ལ་ བུད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་བྲིས་པ་དམར་རྗེན་ཡིན་ཐལ་དྲགས་པའི་སྐྱོན་འདུག་ཟེར་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ཟུར་དུ་ཕུད་པས་ཀློག་མཁན་རྣམ་པའི་སྤྱན་ལམ་དུ་འབུལ་མ་ཐུབ། ཡིན་ན་ཡང་ཁོ་བོས་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རང་གཤིས་སམ་སེམས་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བག་རྣལ་མ་བརྗོད་པའི་སྙན་ངག་དེ་དག་ཆེས་མཛེས་སྡུག་གི་དངོས་པོར་བརྩི་བཞིན་ཡོད་པས་ཐེངས་རྗེས་མར་ཅིས་ཀྱང་ཐབས་ལམ་གཞན་ཞིག་གི་སྒེའུ་ཁུང་བརྒྱུད་དེ་ཁྱེད་ཅག་གི་གཟིགས་མོར་འབུལ་ཁོ་ཐག་ཡིན།”

མུ་འགོད།


རྩོམ་འདིའི་ནང་མཆན་ 3 བཀོད་འདུག

3 Responses to “མི་རབས་གསར་པའི་སྙིང་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ལྡིང་།”གི་ཁ་སྐོང་འགའ།(༢)

  1. ཕ་ར་ ནས།

    རྩོམ་པ་པོ་ནི་ཡིག་རིགས་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་བོད་ཀྱི་རྒན་རབས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཅི་ཕྱིར་རྩོམ་ཡིག་འདི་ཡིག་རིགས་གཞན་པའི་ནང་དུ་བྲིས་པ་ཡིན་ནམ། མ་རྩོམ་དེ་ཡིག་རིགས་གང་གི་ནང་དུ་བྲིས་ཡོད་དམ། རྩོམ་ཡིག་ཞུ་དག་གནང་མཁན་དེ་རྩོམ་པ་པོ་ཡིན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ།

  2. པད་མ་འབུམ་ ནས།

    རྩོམ་འདི་༢༠༠༨ ལོར་ཨ་རིའི་དུའུ་ཁི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དུ་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་ Modern Tibetan literature and social change ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་དེའི་ནང་ལ་ཐོན་ཡོད། དེ་དུས་ངས་ངག་ཐོག་ནས་དབྱིན་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ནས་དཔེ་དེབ་དེར་བཀོད་པ་རེད།

  3. གཅན་རང་སད་ཀྱིས་བོད་སྐད་ཡང་དག་ཚད་ལྡན་རྒྱག་གི་འདུག། ངོ་མ་ཡིད་འཕྲོག་སོང་།
    ང་རང་ལ་མཚོན་ན་བོད་གངས་ཅན་དུ་སྐྱེས། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འཚར་ལོངས་བྱུང་། བོད་སྐད་བོད་ཡིག་ལ་འགྲོགས་ནས་མི་ལོ་༤༠་ཟིན་ཡང་ ད་དུང་བོད་སྐད་གཙང་དག་དང་ཚད་ལྡན་འདོད་པ་ཁེངས་བ་ཞིག་བཤད་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག སྐབས་སྐབས་སུ་སྐད་ཆ་འདི་འདྲ་ངོ་ཤེས་གྲོགས་པོ་དག་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་མི་འདུག།

Write a Reply or Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*